Chúng ta dễ dàng lừa phỉnh mình

Phải chăng lúc nào bạn cũng có được thứ mình thích? Một nghiên cứu mới phát hiện thấy khi ước muốn không được thoả mãn, thậm chí bạn có thể chẳng nhận ra sự khác biệt đó.

Các nhà nghiên cứu Thụy Điển đã cho 120 người tình nguyện xem một cặp ảnh chân dung của hai phụ nữ trong 2 giây, rồi yêu cầu họ chọn người nào mà họ thấy là hấp dẫn nhất. Sau đó, người tình nguyện phải giải thích sự lựa chọn của mình.

Thử nghiệm được lặp lại 15 lần đối với mỗi tình nguyện viên, trên các cặp ảnh chân dung khác nhau. Nhưng trong 3 lần thử, các khuôn mặt đã vô tình được đảo ngược thứ hạng ưa thích.

Ngạc nhiên thay, không chỉ một số lớn tình nguyện viên quên tịt sự đảo lộn này, họ thậm chí còn có thể lý giải rất chi tiết cho việc tại sao họ thích một khuôn mặt, mà thực tế trước đó đã bị "hắt hủi". Điều đó giống như việc bạn muốn một quả táo, và sau đó lại giải thích trôi chảy lý do mình thích quả chuối nhận được chứ không phải quả táo.

"Cô ấy thật lộng lẫy", một tình nguyện viên nam ca tụng khuôn mặt mà anh đã không chọn trước đó. "Tôi muốn làm quen với cô ấy tại quán bar hơn những người khác. Tôi thích đôi hoa tai". Một nữ tình nguyện viên khác cho biết khuôn mặt mà cô thích (thực tế chính là khuôn mặt cô từng chê bai) trông xinh đẹp hơn các chân dung còn lại.

Lars Hall, một nhà nghiên cứu từ Đại học Lund, cho rằng những người tình nguyện đã thành thật khi đưa ra nhận xét của mình, và vì một lý do nào đó mà không nhận ra sự đảo nghịch này.

Sau thí nghiệm, những người tình nguyện được đặt vào một tình huống giả định: Giả sử họ tham gia vào một thí nghiệm mà các khuôn mặt ưa thích bị đảo ngược. Liệu họ có nhận ra điều đó không? 84% người tình nguyện tuyên bố họ sẽ nhận ra.

Các nhà nghiên cứu gọi tình huống này "sự mù chọn lọc". Khi người tình nguyện được thông báo sự thật về việc họ đã bị "đánh lừa" như thế nào, nhiều người ngạc nhiên và thậm chí còn không tin vào điều đó.

Một vài giả thuyết phổ biến nhất về việc ra quyết định cho rằng con người sẽ nhận ra khi nào sự lựa chọn của họ và kết quả của những lựa chọn đó không thống nhất. "Nhưng như thí nghiệm của chúng tôi cho thấy, không phải điều này luôn luôn xảy ra", Hall nói. "Vì lẽ đó khái niệm 'ý định' cần được đánh giá lại và xem xét chi tiết hơn nữa".

Thí nghiệm mù chọn lọc có thể cung cấp một cách thức để nghiên cứu sự chủ quan và sự tự suy xét, những chủ đề từng được nhiều nhà khoa học xem là cực kỳ khó hoặc thậm chí không thể đánh giá một cách khoa học.

T. An (theo LiveScience)