Lần đầu tiên bắt được ánh sáng của hành tinh lạ

Vẻ ngoài của các hành tinh dưới ánh sáng nhìn thấy (trái) và ánh sáng hồng ngoại.

Ánh sáng hồng ngoại của hai hành tinh ngoài hệ mặt trời vừa được đài quan sát trái đất ghi nhận. Đây là lần đầu tiên, chúng ta phát hiện trực tiếp ánh sáng của những hành tinh lạ này.

Hồng ngoại là bức xạ nhiệt mà mắt thường không nhìn thấy được. Vì thế, các nhà khoa học không chụp được ảnh của hai hành tinh trên theo cách thông thường, mà chỉ mô phỏng lại chúng. Đó là hai hành tinh khí khổng lồ, đang bay quanh hai ngôi sao khác nhau.

Trước kia, các nhà thiên văn đã phát hiện ra chúng do những dao động hấp dẫn mà chúng gây nên với ngôi sao mẹ (phương pháp đo gián tiếp). Cả hai đều có kích cỡ gần bằng sao Mộc, nóng và bay rất gần với sao mẹ. Mỗi hành tinh như vậy hoàn tất một vòng quay của mình trong chưa đầy 4 ngày. Một cách độc lập, hai nhóm nghiên cứu đã tìm ra chúng.

Nghiên cứu đầu tiên do David Charbonneau, tại Trung tâm vật lý thiên thể Harvard-Smithsonian, và cộng sự thực hiện. Họ tìm ra hành tinh TrES-1, nằm cách trái đất 500 năm ánh sáng, bằng kính thiên văn vũ trụ Spitzer của NASA.

Hành tinh thứ hai có tên gọi HD 209458b, cách chúng ta khoảng 150 năm ánh sáng, do Drake Deming thuộc Trung tâm bay vũ trụ Goddard của NASA quan sát. Deming cũng sử dụng kính Spitzer, nhưng đo ở bước sóng khác.  

Với mỗi hệ thống, các nhà nghiên cứu đo đạc bằng cách so sánh tổng lượng bức xạ hồng ngoại mà hành tinh phát ra với lượng bức xạ giảm đi trong thời kỳ nó bị ngôi sao che khuất, từ đó tính ra phát xạ chính xác của hành tinh.

Alan Boss, chuyên gia về sự thành tạo hành tinh tại Viện Carnegie ở Washington, cho biết việc phát hiện trực tiếp các thế giới ngoài hệ mặt trời là một trong những thời khắc quan trọng nhất trong công cuộc săn tìm hành tinh, vì vật thể ngoài hệ mặt trời đầu tiên được khám phá từ 1 thế kỷ trước.

Hai nhóm nghiên cứu cho biết họ công bố công trình cùng ngày, nhưng không hề biết đến kết quả của nhau.

T. An (theo Space)