Xây dựng Trung tâm cho nhà khoa học nước ngoài

Bộ Khoa học Công nghệ đang lập đề án xây dựng một trung tâm tại VN dành cho các nhà khoa học nước ngoài và Việt kiều để giúp họ tìm hiểu về điều kiện VN trước khi trực tiếp đào tạo, chuyển giao công nghệ, đầu tư... tại nước ta.

Ông Thạch Cần, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Khoa học Công nghệ, cho biết Chính phủ đã giao Bộ chuẩn bị đề án, dự kiến trình Chính phủ xem xét trong năm nay. Dự án trị giá khoảng 20-25 triệu USD, từ nguồn vốn vay của Ngân hàng thế giới. Trong tháng 3, sẽ có một đoàn chuyên gia của Ngân hàng thế giới và Mỹ tới VN nhằm giúp đỡ cho công tác chuẩn bị này.

Theo ông Cần, đây là một đề án rất thiết thực và có tầm quan trọng, vì cho đến nay VN chưa có dự án quốc tế nào thu hút các nhà khoa học nước ngoài, giúp đỡ họ tìm hiểu điều kiện VN. Đề án mới (dự kiến có tên gọi là Trung tâm Tài năng trẻ) sẽ tạo môi trường ban đầu, hỗ trợ cho các nhà khoa học quốc tế nơi ăn chốn ở, cũng như tạo điều kiện để họ giao lưu với các nhà khoa học trong nước, tìm hiểu kỹ về môi trường khoa học, công nghệ tại nước ta. Tuy nhiên, hiện Bộ Khoa học vẫn chưa có ý kiến về địa điểm đặt trung tâm.

Dự án trên là một trong nhiều giải pháp mà Bộ Khoa học Công nghệ đưa ra trong dự thảo Đề án Đẩy mạnh hội nhập quốc tế về khoa học công nghệ. Đề án được Bộ đưa ra thảo luận lấy ý kiến hôm nay tại Hà Nội.

Ông Trần Quốc Thắng, Thứ trưởng Bộ Khoa học Công nghệ, nhận định trong quá trình hội nhập, VN đã bộc lộ nhiều hạn chế trong lĩnh vực này, đặc biệt là môi trường pháp lý chưa rõ ràng, đồng bộ. Đầu tư cho khoa học công nghệ còn thấp, và chủ yếu là từ ngân sách Nhà nước (80%), trong khi ở các nước tiên tiến có nền kinh tế thị trường, tỷ trọng đầu tư của Nhà nước chỉ là 20%. Các doanh nghiệp nước ta chưa thực sự quan tâm đến khoa học công nghệ, các nhà khoa học nhìn chung có thu nhập thấp, chưa có nhiều ưu đãi, do đó nhiều người chuyển sang các lĩnh vực khác có thu nhập cao hơn, nạn chảy máu chất xám còn phổ biến. Các thiết bị cũ và công nghệ lạc hậu vẫn còn chiếm một phần đáng kể nên chất lượng sản phẩm thấp, tính cạnh tranh chưa cao.

Ông Nguyễn Văn Long, Chánh văn phòng Uỷ ban quốc gia về Hợp tác kinh tế quốc tế cho biết, khi hội nhập với quốc tế, các nước sẽ thay thế hàng rào thuế quan bằng các tiêu chuẩn kỹ thuật. Đây là khó khăn rất lớn đối với nước ta. Hiện nay các tiêu chuẩn kỹ thuật và chất lượng hàng hoá VN đang sử dụng đã lạc hậu, chỉ có 25% phù hợp với khu vực và quốc tế. Nếu không nhanh chóng hài hoà các quy định, tiêu chuẩn và thủ tục với quốc tế, sẽ ảnh hưởng tới năng lực cạnh canh của doanh nghiệp.

Trong số nhiều giải pháp, Thứ trưởng Trần Quốc Thắng cho rằng VN cần đầu tư có trọng điểm vào một số lĩnh vực được xem là tiêu chuẩn nếu muốn gia nhập Tổ chức thương mại thế giới (WTO) hay Khu vực thương mại tự do của các nước Đông Nam Á (AFTA), đó là: Thực thi bảo hộ quyền Sở hữu trí tuệ, đo lường chất lượng và dịch vụ khoa học công nghệ.

Nhằm tăng cường nguồn vốn cho lĩnh vực này, Bộ đề xuất dành tỷ lệ nhất định vốn viện trợ chính thức (ODA) cho mục tiêu phát triển khoa học công nghệ; xây dựng một số quỹ đặc biệt như Quỹ đầu tư mạo hiểm (coi việc đầu tư vào một số lĩnh vực công nghệ cao là đầu tư mạo hiểm), Quỹ ươm tạo công nghệ...

Thuận An