Hành tinh ra đời trong cơn 'trở dạ' dữ dội

Đĩa bụi và các hành tinh bao quanh một ngôi sao.

Những cuộc đụng độ thành tạo hành tinh mãnh liệt và dai dẳng hơn nhiều so với chúng ta tưởng, các nhà thiên văn cho biết sau khi nghiên cứu gần 300 ngôi sao bằng Kính thiên văn vũ trụ Spitzer của NASA.

Phát hiện mới làm sống lại hy vọng rằng những thiên thể tương tự như trái đất của chúng ta rất quen thuộc trong vũ trụ.

Giới khoa học từng quan niệm rằng các hành tinh xuất hiện khi những đám mây bụi va chạm và dính vào nhau, tạo thành những chiếc đĩa bao quanh các ngôi sao trẻ. Hầu hết giả thuyết đều phỏng đoán quá trình này tương đối yên ả, với việc những khối bụi dày lên từ từ thông qua việc đắp thêm vật liệu mới. Trong vài chục triệu năm, các đĩa bụi sẽ biến mất, hoặc bị nuốt vào trong tâm ngôi sao, hoặc bị xé toạc ra, hoặc bị cuốn vào các hành tinh đang lớn lên.

Song giờ đây, kính thiên văn vũ trụ Spitzer Space Telescope đã sửa lại kịch bản đó, sau khi quan sát 266 ngôi sao nằm gần chúng ta, 71 trong số chúng có một đĩa bụi. Các đĩa này phong phú đến kinh ngạc, một số trong chúng còn xuất hiện xung quanh những ngôi sao được xem là quá lạnh để sở hữu đĩa bụi.

Những chiếc đĩa lớn được tìm thấy xung quanh một vài ngôi sao ở khoảng cách cực kỳ gần. Ở vị trí quá sát đó, bất cứ khối bụi nào cũng không sống sót quá 1 triệu năm trước khi bị nuốt chửng vào ngôi sao. Điều đó chứng tỏ các đĩa bụi đã được bổ sung liên tục gần đây bằng những cuộc va chạm giữa những vật thể có kích cỡ hàng trăm kilomét.

"Đã xảy ra những vụ nghiền nát đá bụi thảm khốc ở đó", George Rieke, thành viên nhóm nghiên cứu, thuộc Đại học Arizona ở Tucson, cho biết.

Bình luận về kết quả này, Scott Kenyon, một nhà thiên văn tại Đài quan sát vật lý thiên thể Smithsonian ở Cambridge, Massachusetts, nói: "Chúng tôi biết rằng những vụ va chạm bạo lực rất phổ biến trong hệ mặt trời thủa sơ khai". Ông cũng lưu ý rằng bản thân mặt trăng được xem là sản phẩm đụng độ giữa trái đất sơ sinh và một vật thể khác có kích thước sao Hỏa, mà những cái hố khổng lồ chi chít trên mặt chị Hằng đã chứng tỏ cho quá khứ dữ dội của nó.

Các quan sát mới đã ủng hộ giả thuyết được chấp nhận lâu nay, rằng phải mất 10 đến 100 triệu năm, các hành tinh mới được hình thành. Nhưng giai đoạn cuối, khi các mảng vật liệu vụn được dọn sạch, diễn ra lâu hơn nhận định ban đầu của các nhà khoa học.

Thuận An (theo NewScientist)