Chiếu sáng hợp lý - giải pháp tiết kiệm cho doanh nghiệp

Hệ thống chiếu sáng mới lắp đặt tại nhà máy giầy Phúc Yên (phải) sáng hơn nhiều hệ thống chiếu sáng cũ.

Với đặc thù sản xuất đồ may thêu, Công ty TNHH Thạch Kim (Hà Nội) cần rất nhiều đèn để chiếu sáng cho 400 công nhân. Do thiết kế chưa phù hợp, không chao, nên dù đèn được lắp dày đặc, công nhân vẫn không đủ sáng, lóa mắt, trong khi tiền điện vẫn là gánh nặng với công ty.

Tình trạng thừa đèn thiếu sáng như vậy phổ biến ở hầu hết các doanh nghiệp dệt may, da giầy, in ấn tại nước ta... Có nơi doanh nghiệp không sử dụng chao đèn, chao đèn quá nông, hoặc đèn gắn theo phương thẳng đứng, khiến ánh sáng phân tán, chủ yếu rơi vào... đường đi, hoặc hất lên tường, trong khi chính người lao động lại bị thiếu sáng, đồng thời vẫn loá mắt. Chẳng hạn, tiêu chuẩn độ rọi tại vị trí công tác (bàn may) là 750 lux, bàn kiểm hóa là 1.000 lux, song ở nhiều nơi khi kiểm tra chỉ đạt trên dưới 400 lux, do đó ảnh hưởng không nhỏ đến năng suất lao động, màu sản phẩm không thật, mặt khác chi phí điện lại rất cao...

Tiến sĩ Nguyễn Văn Khải, Giám đốc Trung tâm hoạt hóa điện hóa, cho biết, tại xưởng giày Phúc Yên 20 năm qua vẫn dùng đèn gồm một khối hình chữ nhật dài, hai đầu có hai đui để cắm bóng đèn huỳnh quang 40 W. Trong phân xưởng giày mẫu, độ rọi sáng trung bình chỉ có 393 lux, tại các phân xưởng khác còn thấp hơn nữa. Ở một máy in màu của nhãn giày, độ rọi sáng chỉ còn 94 lux, công nhân phải cúi gằm mặt cách nhãn giày khoảng 10 cm để in nhãn.

Tại phân xưởng in bao bì của Công ty Liksin (TP HCM), hầu hết máng đèn bằng sắt đã gỉ đen, các máng bằng gỗ sơn ghi xám cũng đã bị bong, độ rọi sáng không quá 200 lux.

Ngoài cách mắc sai, thiếu chao đèn, đa số các doanh nghiệp đều dùng những loại bóng rẻ tiền, có ánh sáng lạnh, quang thông thấp. Loại đèn này có nhiều tia tử ngoại, ức chế thần kinh, gây mỏi mắt, trầm uất, đặc biệt là các bóng chất lượng kém có độ trả màu thấp, làm mắt nhìn màu của vật không đúng như nó vốn có. Bao bì của Công ty Liksin, hình màu xanh lục rất tươi, đem ra ngoài hè thấy nhạt hẳn đi. Như vậy, doanh nghiệp vừa bị ô nhiễm ánh sáng (lãng phí điện), song vẫn không đáp ứng được yêu cầu.

Vừa qua, trong chương trình "Chiếu sáng hợp lý và tiết kiệm điện trong doanh nghiệp", Công ty cổ phần Bóng đèn phích nước Rạng Đông đã thí điểm lắp mới hệ thống đèn tiết kiệm điện cho một số đơn vị, như Công ty may Hà Nội, giày Phúc Yên, in Thống Nhất, Công ty Thạch Kim... Bóng đèn huỳnh quang 40 W thông thường được thay bằng đèn huỳnh quang 36 W 3 phổ - loại đèn cho ánh sáng gần với ánh sáng thật, chao đèn được lắp phù hợp, chấn lưu sắt từ được thay bằng chấn lưu điện tử. Kết quả là tại tất cả các đơn vị được lắp, tình trạng đều cải thiện rõ rệt.

Tại Công ty Thạch Kim, độ chiếu sáng tăng lên khoảng 16%, khả năng phát hiện lỗi của sản phẩm tăng lên 2-3 lần, màu ánh sáng ấm hơn nên công nhân quan sát đường may rõ hơn, nhận dạng và phối màu sản phẩm chính xác hơn, đỡ mỏi mắt hơn. Năng suất chất lượng tăng lên đáng kể. Số đèn giảm đi một nửa và tiết kiệm điện. Ông Nguyễn Tiến Mạnh, Giám đốc công ty, cho biết, do lợi ích to lớn này, trong tương lai, công ty sẽ trang bị lại toàn bộ hệ thống đèn chiếu sáng theo phương pháp này.

Tại Nhà máy giày Phúc Yên, độ sáng đo tại vị trí dây chuyền mẫu trước khi cải tạo chiếu sáng là trên dưới 400 lux, thấp hơn tiêu chuẩn vệ sinh lao động. Sau khi cải tạo, vẫn với số lượng bóng như cũ như độ sáng từ 900 đến 1.000 lux, vượt tiêu chuẩn vệ sinh lao động. Công nhân thấy thoải mái và đỡ mỏi mắt hơn, phối màu trên sản phẩm tốt hơn.

Theo tính toán của các kỹ sư Công ty Dệt may Hà Nội, nếu thay toàn bộ hệ thống chiếu sáng mới cho một nhà máy nhỏ của công ty (khoảng gần 900 chiếc đèn) thì mỗi năm tiết kiệm được 20 triệu đồng, và chỉ sau 7 tháng là trả được đầu tư ban đầu. Nếu chỉ thay bóng đèn mới 40 W bằng loại 36 W thì mỗi năm cũng đã tiết kiệm được gần 2 triệu đồng.

Việc lắp đặt hợp lý không những tiết kiệm điện cho doanh nghiệp, mà còn hiệu quả với hệ thống chiếu sáng của các công sở, đơn vị hành chính, các trường học... Tại Viện Năng lượng, việc lắp đặt hệ thống chiếu sáng mới của Rạng Đông đã làm giảm 63% điện năng tiêu thụ tại phòng họp (tương ứng giảm công suất từ hơn 3.000 W xuống còn hơn 1.100 W), độ rọi tăng trung bình 43%.

Ông Nguyễn Văn Phúc, Phó viện trưởng Viện năng lượng, nhận định việc áp dụng chương trình Chiếu sáng hợp lý và tiết kiệm điện trong các doanh nghiệp trên diện rộng sẽ góp phần cắt giảm công suất đỉnh của hệ thống, tiết kiệm đầu tư cho nhà nước. Theo số liệu của liệu của Viện, điện dùng cho chiếu sáng hiện chiếm từ 25 đến 30% tổng năng lượng quốc gia, trong đó đa phần lại tiêu thụ vào giờ cao điểm. Điều này dẫn đến việc phần lớn yêu cầu đầu tư chỉ để đáp ứng nhu cầu của khách hàng trong 2-3 giờ mỗi ngày, và sự thiếu hụt công suất ngày càng lớn vào giờ cao điểm.

Như vậy, nếu tất cả các công ty may, in ấn, da giày hay các công ty sản xuất thuộc lĩnh vực khác, các cơ quan, công sở có tiêu thụ điện năng lớn... cùng áp dụng biện pháp chiếu sáng hợp lý thì sẽ tiết kiệm được một khoản đầu tư khổng lồ, và góp phần tiết kiệm điện năng cho đất nước.

Thuận An