Đàn ông sinh ra là để chết sớm

James Dean, diễn viên nổi tiếng người Mỹ, mất năm 24 tuổi vì tai nạn xe hơi.

Cái giá để làm đàn ông không nhỏ chút nào. Một nghiên cứu của Mỹ gần đây cho thấy phái mạnh được "lập trình" tự nhiên để chóng chết - chí ít là sớm hơn phái yếu. Cứ 3 đàn ông tử vong so với chỉ có 1 phụ nữ chết trong giai đoạn từ thời niên thiếu đến lúc trưởng thành.

Còn về tổng thể, theo phân tích của các nhà khoa học thuộc ĐH Michigan, con số tử vong chênh lệch giữa nam và nữ là 16/10 trước tuổi 50.

Điều gì khiến cho việc trở thành phái mạnh lại nguy hiểm đến vậy? Các nhà nghiên cứu tin rằng chính các gene được lập trình trước cộng với "lòng tham" muốn chiếm hữu phái đẹp đã đẩy họ đến kết cục đó.

"Thực tế là các xu hướng hành vi mà loài người lựa chọn để tiến hoá trong thời kỳ đầu lịch sử vẫn còn đeo đuổi chúng ta cho đến tận ngày nay", Daniel Kruger, nhà tâm lý học xã hộ thuộc Viện Nghiên cứu xã hội, Đại học Michigan, trưởng nhóm nghiên cứu cho biết.

Các nhà khoa học cho rằng trong thời kỳ sinh sản, động vật có vú cái (trong đó có cả phụ nữ) thường đầu tư rất lớn về thể chất. Việc mang thai đòi hỏi phải sử dụng nhiều calo và năng lượng mà vào lúc bình thường được sử dụng cho mục đích sống sót. Đó là chưa kể những mối nguy hiểm mà các bà mẹ phải đối mặt trong lúc trở dạ và cái giá của việc phải chăm con sau khi chúng ra đời. Con đực, trái lại, đầu tư rất ít cho thế hệ sau. Do chi phí bỏ ra khá thấp như vậy, nó sẽ cố gắng kết đôi với càng nhiều con cái càng tốt, thuyết phục "nàng" cho giao phối và điều đó đồng nghĩa với việc nó phải đánh bại những tình địch khác để giành lấy vai trò truyền giống. Điều này cũng có nghĩa giống đực phải trở nên hung hăng hơn và làm những việc mà có thể không có ích về mặt sinh tồn, nhưng lại giúp nó đạt được vị thế và giành được sự chú ý của con cái.

"Ý tưởng chủ đạo là đàn ông đương đầu với mọi nguy hiểm vì điều đó quan trọng đối với việc sinh sản sớm và thường xuyên", Benjamin Campbell, một chuyên gia về nhân chủng học tại Đại học Boston cho biết.

Thời gian đã làm thay đổi nhiều thứ, ít nhất với những người sống ở các quốc gia phát triển. Giai đoạn sinh nở hầu như đã không còn nguy hiểm. Đàn ông đang chiếm lĩnh vai trò ngày một quan trọng trong việc nuôi con và hầu hết các ông bố chỉ có con với một phụ nữ duy nhất.  

Tuy nhiên theo Kruger, những hành vi "cạnh tranh" có nguồn gốc từ xa xưa của đàn ông vẫn còn rơi rớt lại cho đến ngày nay. Kruger ước tính hơn 375.000 ca tử vong có thể được cứu sống mỗi năm tại Mỹ nếu họ "an phận" như phái yếu. "Giữa đàn ông với nhau đang xuất hiện ngày càng nhiều hành vi nguy hiểm", Kruger nói. "Đàn ông là nhóm chủ yếu tự khoác rắc rối cho mình".

Tập hợp dữ liệu từ Trung tâm số liệu y tế quốc gia, Tổ chức Y tế thế giới và Tỷ lệ tỷ vong của người Mỹ, Kruger và cộng sự đã phát hiện thấy đàn ông qua mặt phụ nữ trong tất cả 11 nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tử vong ở Mỹ. Sự chênh lệch về số tử vong giữa hai giới đạt đỉnh điểm vào giai đoạn mới trưởng thành (từ 20 đến 24 tuổi) với số đàn ông chết lớn gấp 3 lần phụ nữ. Trong đó, các nguyên nhân khác biệt lớn nhất lần lượt là tự tử, giết người, tai nạn nói chung và tai nạn giao thông.

"Bạn có thể nghĩ rằng sự khác biệt lên tới cao trào vào thời kỳ niên thiếu, khi hàm lượng testosterone tăng đột biến", Campbell nói. "Song thực tế nó lại xảy ra vào thời kỳ trưởng thành, cho thấy hành vi của đàn ông dường như có liên quan trực tiếp tới sự cạnh tranh để giành được bạn tình". Và vào tuổi lục tuần, số nam giới tử vong cao gấp 1,68 lần nữ giới.

Kruger cho biết đàn ông phải đối mặt với nhiều nguy cơ hơn do lối sống (như hút thuốc và uống rượu), song cũng có thể chúng nằm ngoài tầm kiểm soát của họ. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng testosterone - hoóc môn nam thúc đẩy sự hung hăng và hành vi cạnh tranh - cũng tham gia vào việc ức chế hoạt động của hệ miễn dịch, khiến cơ thể yếu đi. Các so sánh dài hạn giữa những người đàn ông bị mất dương vật và người còn "nguyên vẹn" cho thấy nhóm thiếu cơ quan sinh dục sống lâu hơn đến 15 năm. Kết quả này cũng đúng với toàn bộ dân số nói chung. Nhiều cuộc khảo sát còn chứng tỏ các bệnh truyền nhiễm hoặc ký sinh trùng gây tử vong cho đàn ông nhiều gấp đôi so với phụ nữ ở các nước phát triển, và gấp 4 lần ở nhiều nước kém phát triển.

Một vài giả thuyết lập luận rằng tiến hoá đã "thiết kế" đàn ông theo hướng phải dành nhiều năng lượng hơn cho các cuộc chiến tìm bạn tình và chiến đấu với bệnh tật. Điều đó đẩy họ vào thế nguy hiểm, song bù lại, họ sẽ có nhiều bạn tình. Tuy nhiên theo Kruger, sự bù đắp này không mang nhiều ý nghĩa trong thế giới hiện đại ngày nay, nhất là khi sức mạnh thể chất không còn là yếu tố quyết định trong các cuộc chiến. Các công nghệ như súng và xe hơi tốc độ cao đã giết người nhanh chóng và dễ dàng hơn nhiều.

Tất cả những điều đó chứng tỏ hành vi tiến hoá không phải lúc nào cũng tốt cho đàn ông trong thế giới hiện đại. "Thập kỷ trước đã chứng kiến một bước hỗ trợ lớn đối với sức khoẻ phụ nữ. Giờ đây, có lẽ đã đến lúc chúng ta cũng cần tạo một cú huých cho sức khoẻ của đàn ông", Kruger nói.

B.H. (theo ABC)