Không phải cứ đẹp là hấp dẫn

Cựu tổng thống Abraham Lincoln.

Sinh thời, Abraham Lincoln bị chê là xấu trai đến mức có lần ông tự giễu, "Nếu tôi có hai mặt, bạn có cho rằng tôi nên chọn khuôn mặt này không". Song bề ngoài của ông vẫn cứ đáng yêu như thường, không phải vì bản chất của những đường nét đó, mà vì nhân cách mà chúng đại diện.

Các nhà khoa học Mỹ đã chứng tỏ rằng, vẻ đẹp của bạn không chỉ nằm ở những đường nét ưa nhìn đối với người lạ lần đầu gặp, mà ở cả những đặc điểm phi thể chất chi phối đến sự cảm nhận đó. Nói cách khác, chúng ta sẽ có đánh giá khác nhau về sức hấp dẫn của một người tùy thuộc vào thời gian tiếp xúc với người đó (lần đầu tiên hay sau một thời gian và hiểu cá tính của anh ta hơn).

Trong nhiều nghiên cứu về vẻ đẹp hình thức trước đây, người thí nghiệm thường được xem một loạt chân dung người lạ, và xếp loại ai hấp dẫn nhất căn cứ vào những đặc điểm thể chất. Kết quả là những công trình này đều cho rằng sự quyến rũ nằm ở tính cân xứng cao, như hai mắt đồng đều về hình dáng và kích cỡ, hay tỷ lệ eo-hông là 0,7 đối với nữ và 0,9 đối với nam.

"Bạn có thể thấy hết nghiên cứu này đến nghiên cứu khác đều tập trung vào tỷ lệ eo-hông, hoặc những đặc điểm quen thuộc của khuôn mặt vốn được coi là biểu hiện cho sự hấp dẫn", Kevin Kniffin, thành viên danh dự của khoa nhân chủng học, Đại học Wisconsin-Madison, đồng tác giả của tạp chí Evolution and Human Behavior nhận xét.

Tuy nhiên, những công trình trên chỉ xét đến cái nhìn đầu tiên, mà bỏ qua những đặc điểm phi thể chất - những dấu hiệu có thể ảnh hưởng đến cảm nhận của chúng ta về sức cuốn hút của ai đó. Thực tế thì những đặc điểm này đã can thiệp vào sự đánh giá từ hàng triệu năm nay. Thuyết tiến hóa cho rằng nhiều loài động vật, trong đó có con người, bị cuốn hút bởi những đồng loại có khả năng thích nghi cao nhất, như sức sống và sinh sản.

Ở người, "khả năng thích nghi này phụ thuộc vào những tố chất tinh thần như tính hợp tác, tin cậy, sự dũng cảm, chăm chỉ, thông minh... không kém gì các đặc điểm thể chất (như làn da mịn màng và đường nét cân xứng)", Wilson, một thành viên nhóm nghiên cứu, nói.

Để xem xét một cách hệ thống ảnh hưởng của những đặc điểm này, Kniffin và cộng sự đã thực hiện 3 nghiên cứu liên quan đến những người đã hiểu rõ nhau và những người mới gặp nhau lần đầu. Trong cả 3 thí nghiệm, người tham gia phải đánh giá sự hấp dẫn theo ngoại hình và những đặc điểm phi thể chất như dễ mến, đáng kính trọng và tài năng. Trong khi đó, người lạ chỉ được đánh giá qua vẻ bề ngoài.

Trong nghiên cứu đầu tiên, người thí nghiệm nhận xét đối tượng qua các bức ảnh chụp từ thời học sinh, có cả chân dung của những người thí nghiệm khác. Trong nghiên cứu hai, các thành viên của một đội thể thao ở cùng trường đại học, và cả những người lạ mặt, đánh giá mỗi thành viên trong đội. Cuối cùng, sinh viên trong một khóa học khảo cổ hè chấm điểm ngoại hình lẫn nhau trong ngày đầu tiên gặp mặt, và ở thời điểm 6 tuần sau đó (lúc kết thúc khóa khóa học).

"Trong mỗi thí nghiệm, những đặc điểm phi thể chất (chỉ hiểu được do quen biết lâu ngày) đều có ảnh hưởng lớn đến sự cảm nhận về vẻ hấp dẫn bề ngoài, điều gần như vô hình đối với người lạ", Wilson, một thành viên nhóm nghiên cứu nói.

Chẳng hạn trong thí nghiệm đầu tiên, một bà trung niên đã nhận xét phẫn nộ về một người trong ảnh (người mà bà quen biết từ lâu) khi nhớ lại tính cách của người đó, và quả quyết rằng người này rất xấu. Trong thí nghiệm trên đội thể thao, các thành viên trong đội đều xem kẻ lười biếng nhất nhất là khó coi và một trong những đội trưởng của họ là hấp dẫn, trong khi những người lạ mặt (vì không biết gì về tính cách này qua ảnh) lại xếp cả hai điển trai như nhau.

Còn ở nhóm thứ ba, sau 6 tuần cùng làm việc, cảm nhận về sức lôi cuốn bề ngoài của các sinh viên đã thay đổi tùy theo những tương tác của họ trong khóa khóa học.

Trong một thế giới mà người ta bị dội bom bởi những thông điệp về vẻ đẹp hình thức từ các tạp chí, truyền hình và quảng cáo, các nhà nghiên cứu cho rằng kết quả của họ chứng tỏ những đặc điểm khác cũng ảnh hưởng không kém đến sự cảm nhận vẻ đẹp đó. "Và nếu bạn muốn cải thiện sức hấp dẫn bề ngoài của bản thân mình, trước hết hãy trở thành một người bạn cởi mở đáng tin cậy".

Bích Hạnh (theo Newswise)