Xả nước thải sẽ phải nộp phí 

Nước thải rửa xe máy cũng sẽ phải nộp phí bảo vệ môi trường.  Ảnh: Anh Tuấn.

Từ 1/1/2004, các hộ gia đình và cơ sở sản xuất sẽ phải đóng một khoản phí trả cho việc xả nước thải ra môi trường. Số tiền cao nhất có thể lên tới 20 triệu đồng. Đây là nội dung chính của dự thảo thông tư hướng dẫn Nghị định Chính phủ về phí bảo vệ môi trường đối với nước thải.

Phí này áp dụng nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả tiền”, buộc các cơ sở sản xuất và hộ gia đình phải giảm bớt việc xả nước ô nhiễm, đồng thời tạo được nguồn thu để cải thiện môi trường.

Theo dự thảo, phí bảo vệ môi trường được áp dụng với hai nhóm chính: nước thải sinh hoạt và nước thải công nghiệp.

Do đặc thù của nước thải sinh hoạt là tương đối giống nhau ở mọi gia đình, công sở, nên mức phí được tính theo tỷ lệ % giá bán 1 m3 nước cấp (tối đa 10%) mà hộ gia đình, công sở đó sử dụng, và do công ty cấp nước trực tiếp thu. Chẳng hạn, một mét khối nước có giá 2.000 đồng, người sử dụng sẽ phải đóng thêm một khoản phí bảo vệ môi trường tối đa là 200 đồng. Đối tượng chịu phí gồm: các hộ gia đình, cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang, trụ sở điều hành, chi nhánh, văn phòng hoạt động của các tổ chức...

Với nước thải công nghiệp, do mỗi loại có tính chất và mức độ nguy hiểm khác nhau, nên không thể tính đồng đều như với nước thải sinh hoạt, mà được tính theo khối lượng các chất gây ra ô nhiễm. Chẳng hạn, với 1 kg chì có trong nước thải, doanh nghiệp phải trả 300.000-500.000 đồng (tùy môi trường tiếp nhận chất thải); 1 kg arsen phải trả 600.000-1 triệu đồng, 1 kg thủy ngân phải trả 10-20 triệu đồng.

Theo ông Trương Mạnh Tiến, Vụ trưởng Vụ Môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường), khó khăn lớn nhất ở đây là xác định lượng chất gây ô nhiễm có trong nước thải để tính phí. Với số lớn các doanh nghiệp và loại hình nước thải như hiện nay, việc phân tích mẫu nước trực tiếp tại từng cơ sở là rất khó thực hiện. Do vậy, trong thời gian đầu áp dụng việc thu phí, doanh nghiệp sẽ tự kê khai số tiền phải nộp dựa trên biểu phí. Sở Tài nguyên và Môi trường sẽ thẩm định, xác nhận, sau đó doanh nghiệp tự nộp phí vào kho bạc địa phương.

Giai đoạn tiếp theo, các doanh nghiệp sẽ phải tính lượng chất gây ô nhiễm của mình dựa trên một mô hình chuẩn, do Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành. Theo PGS Nguyễn Xuân Nguyên, thành viên Ban chỉ đạo quốc gia về cung cấp nước sạch và vệ sinh môi trường, mô hình này có thể được áp dụng vào tháng 6/2004, sẽ giúp tính phí sát hơn so với việc tự kê khai của doanh nghiệp.

Theo dự thảo thông tư, phí bảo vệ môi trường đối với nước thải sẽ được trích một phần cho công ty cấp nước (không quá 10%) hoặc Sở Tài nguyên và Môi trường (20%), để trang trải cho các hoạt động thu phí và phân tích nước. Phần còn lại, một nửa dành cho ngân sách địa phương để dùng vào mục đích bảo vệ môi trường, nửa còn lại nộp về ngân sách nhà nước.

Tuy nhiên, phí bảo vệ môi trường đối với nước thải không có nghĩa là các cơ sở sản xuất được phép xả thải thoải mái và nộp phí tương ứng. Nếu lượng chất thải vượt quá tiêu chuẩn cho phép, họ vẫn bị phạt theo các quy định hiện hành.

Trong tuần tới, Bộ Tài nguyên và Môi trường sẽ có cuộc gặp lấy ý kiến của các Tổng công ty về dự thảo thông tư này.

Bảng tính phí bảo vệ môi trường với nước thải công nghiệp:

Bích Hạnh