Hội chứng Marfan và những người khổng lồ ở Peru

Tượng người Moche.

Trong số những hội chứng được ghi nhận trong lịch sử y học, hội chứng Marfan rất ít được biết đến. Nó ảnh hưởng đến sự phát triển cơ thể, khiến nhiều bộ phận như mặt, tay, chân dài ra một cách bất thường và không cân đối với những cơ quan khác. Người bị bệnh này thường chết rất trẻ. Những khám phá khảo cổ tại Peru đã chứng minh điều đó.

Các nhà khảo cổ vừa khai quật được hàng loạt ngôi mộ chứa nhiều di sản của nền văn hoá Peru đã mai một. Nằm trong những ngôi mộ 1.500 tuổi này là 5 thanh niên cao lớn một cách bất thường, xác được bao quanh bằng vải vóc, đồ sứ, xương lạc đà và đồ trang trí bằng kim loại. Đó là hài cốt của người Moche, từng có một nền văn hoá hưng thịnh trên miền duyên hải phía bắc Peru vào những năm 100-800. Thuộc cộng đồng nông và ngư nghiệp, họ đã xây dựng những kênh đào thuỷ lợi, các kim tự tháp, cung điện và đền đài.

Theo nhà khảo cổ Christopher Donna, đến nay nguồn gốc người Moche chưa được biết rõ. Những hài cốt của họ được tìm thấy trong cuộc thám hiểm vào năm 1997-1999 do Hội Địa lý quốc gia Mỹ tài trợ, có thể hé lộ ra một số manh mối về nền văn hoá của họ.

Christopher đã khảo sát hài cốt của một người đàn ông Peru tại khu mộ và những điều bất thường trên bộ xương chứng tỏ anh ta đã bị một bệnh tương tự hội chứng Marfan, một hình thức rối loạn xương di truyền. Từ kết quả kháo sát trên, một số câu hỏi được đặt ra: "Tại sao những người này lại cao lớn như thế? Nguyên nhân nào gây ra cái chết sớm của họ?".

Nhà khảo cổ Alana Cordy-Collins cho rằng các hài cốt lộ rõ những dấu hiệu của hội chứng Marfan, một rối loạn có tính di truyền về mô liên kết. Những người bị hội chứng Marfan có khuynh hướng cao lớn hơn các thành viên khác trong gia đình, tay chân họ dài bất thường. Những dị dạng về xương kết hợp với hội chứng Marfan tạo ra những ngón tay rất dài và một bộ xương ngực bị lõm vào. Những đặc điểm này đều tìm thấy trên các bộ hài cốt ở Peru.

Hội chứng Marfan thường là nguyên nhân của những tai biến nghiêm trọng về động mạch chủ và đó cũng là lý do dẫn đến chết sớm. Theo Cordy-Collins, ngay cả trong những năm 1940, con người hoàn toàn bó tay với hội chứng Marfan, điều đó cho biết trong quá khứ, tuổi thọ trung bình của những người bệnh này thấp hơn mức bình thường. Trong những thập niên gần đây, nhiều tiến bộ y học đã mang lại hy vọng cho những người bị hội chứng Marfan. Họ có thể sống đến độ tuổi 70 và không phải chịu số phận như những bệnh nhân trước. Tuy nhiên, đối với người Moche ngày nay, hội chứng này vẫn là căn bệnh chết người. Trong khi những người cùng bộ tộc sống đến tuổi 50 thì những người Moche bị bệnh này sống không quá 22 tuổi.

Một điều khá thú vị là chính những khám phá mới về người Moche đã đưa tổng thống Mỹ Abraham Lincoln và một Pharaoh Ai Cập vào danh sách những nhân vật lịch sử nghi ngờ bị hội chứng Marfan. Pharaoh Akhenaton trị vì Ai Cập vào thế kỷ 14 trước Công nguyên. Hình vẽ của ông vua này cho thấy khuôn mặt và tứ chi của ông dài bất thường, xương hông rộng. Cố tổng thống Mỹ Lincoln cũng có dáng cao và vẻ bề ngoài của người bị hội chứng Marfan. Người ta hy vọng việc phân tích ADN có thể tiết lộ căn bệnh của ông.

Tài Hoa Trẻ (theo National Geographic)