Máy bay chở khách không người lái sẽ thành hiện thực?

Một buổi chiều êm ả tại căn cứ không quân ở miền nam Australia, một chiếc máy bay màu trắng đáp nhẹ xuống đường băng. Đó là chiếc Global Hawk dài, cánh ngắn, nhưng điều đặc biệt nhất là nó không có cửa sổ và buồng lái vì chẳng hề có phi công điều khiển.

Chiếc máy bay này đã cất cánh từ căn cứ không quân Edwards ở California (Mỹ) vào tháng 4/2001 và hoàn tất chuyến bay vượt Thái Bình Dương đầu tiên sau gần 24 giờ.

"Chúng tôi thực hiện chuyến bay lịch sử này chỉ với 2 cái nhắp chuột: một lần để chỉ thị cho máy bay cất cánh, một lần sau khi hạ cánh lệnh cho nó tắt động cơ", Bob Mitchell, hãng Northrop Grumman thiết kế máy bay, phát biểu. Tất cả các việc còn lại trong chuyến bay đều do hệ thống computer trên máy bay điều khiển tự động.

Cuối năm 2001, Global Hawk lần đầu tiên được xung trận tại Afghanistan và được đánh giá mang nhiều lợi thế hơn máy bay có người lái: có thể bay thật cao nhưng cũng có thể tiếp cận những điểm thật thấp. Đặc biệt là tiết kiệm sinh mạng phi công trong những nơi chiến sự nguy hiểm.

Liệu thành công của Global Hawk có cho phép triển khai sang lĩnh vực máy bay chở khách? Theo các chuyên gia, chỉ khi nào thỏa mãn đủ 3 điều kiện sau đây thì máy bay chở khách không người lái mới thành hiện thực: 1. Máy bay được thiết kế bảo đảm chuẩn an toàn tối đa (xác suất sơ suất kỹ thuật là 1/1 tỷ chuyến bay). 2. Hãng hàng không có đủ lý lẽ biện minh cho việc thay thế máy bay có người lái. 3. Quan trọng nhất, liệu hành khách có sẵn sàng leo lên một chiếc máy bay mà chẳng có viên phi công nào điều khiển không?

Điều kiện thứ nhất có thể thỏa mãn, nếu không phải ngay bây giờ thì cũng là trong một thập niên. Ông Higgins, Phó chủ tịch hãng Boeing, cho biết: "Hiện giờ chúng tôi vẫn sử dụng lái tự động khi hệ thống này có thể vận hành tốt hơn phi công thật". Các hãng hàng không cũng có thể tìm ra đủ lý do để đáp ứng điều kiện thứ 2. Các "phi công tự động" sẽ không bao giờ tỏ vẻ buồn chán trong các chuyến bay đường dài và đặc biệt hữu hiệu trong các trường hợp hạ cánh khi thời tiết xấu, ảnh hưởng đến tầm nhìn của mắt người.

Đối với đa số hãng hàng không, tốn kém lớn nhất vẫn năm ở lương bổng cho nhân viên, vốn thường chiếm đến một nửa khoản thu hàng năm của hãng. Trong số nhân viên, lương phi công được xếp vào loại cao nhất. Theo hãng tuyển mộ phi công AIR, phi công chính có kinh nghiệm nhận mức lương trung bình là 178.000/năm. Một vài hãng như Delta trả rất cao - 248.000 USD/năm cho những tay lái hàng đầu. Ngoài lương, phi công còn được hưởng nhiều khoản khác như phụ cấp từng ngày bay hay chi phí qua đêm... Trong khi đó, máy bay không người lái sẽ không bao giờ mệt mỏi, không uống rượu, không đòi tăng lương và nhất là không... đình công. Điều này sẽ cắt giảm được hàng tỷ USD mỗi năm cho các hãng hàng không lớn.

Craig Mundie, giám đốc phụ trách kỹ thuật của Microsoft, dự đoán rằng những chuyến bay không người lái sẽ được thương mại hóa vào năm 2030. Nhưng thách thức không phải là kỹ thuật mà thuyết phục được hành khách lên khoang. Một đề nghị được đưa ra là để hành khách an tâm rồi quen dần, các hãng nên duy trì một phi công trên các máy bay không người lái.

(Theo The Ecomomist)