Giả thuyết mới về nghĩa địa khủng long ở Mỹ

Một mẫu xương khủng long ở Utah.

Hồ Cleveland-Lloyd, trên vùng sa mạc đá bụi ở miền nam bang Utah (Mỹ) từ lâu đã nổi tiếng là một trong những nghĩa địa khủng long lớn nhất thế giới. Có giả thuyết cho rằng chúng chết chìm trong đầm lầy. Nhưng nay, một nghiên cứu cho thấy, hạn hán mới là thủ phạm gây ra sự diệt vong của chúng.

Cleveland-Lloyd chứa tới hơn 70 bộ xương không hoàn chỉnh, 12.000 chiếc xương rời rạc và những quả trứng khủng long nằm rải rác khắp nơi. Hơn 2/3 số hóa thạch này thuộc về loài Allosaurus fragilis, một loài khủng long ăn thịt có họ hàng với khủng long bạo chúa, chuyên săn lùng những con khủng long ăn cỏ như Stegosaurus.

Hiện tượng tập trung một lượng lớn bò sát ăn thịt như vậy là khá bất thường, và các nhà cổ sinh vật học đã cố công lý giải điều đó. Một giả thuyết được thừa nhận lâu nay cho rằng, bầy khủng long bị chết do thụt chân xuống một vũng lầy lớn nằm ở rìa một hồ nước. Chúng đang lao theo tiếng kêu của những con mồi cũng mắc kẹt trong hồ trước đó.

Tuy nhiên, khi phân tích các bộ xương và mô hình “cái bẫy đầm lầy”, Terry Gates, một nhà cổ sinh vật học tại Đại học Utah ở thành phố Salt Lake (Mỹ), phát hiện thấy có những điều không hợp lý. Thứ nhất, thông thường những động vật khi thụt xuống bùn sẽ chìm thẳng xuống, và các chi của chúng sẽ được bảo quản trong tư thế đó (Một bằng chứng ủng hộ nhận định này là tư thế chết của loài chim moa không biết bay tìm thấy ở New Zealand). Nhưng khi khai quật, Gates đã không tìm thấy hai mảnh xương nào khớp với nhau theo tư thế duỗi thẳng cả.

Điểm khó giải thích thứ hai là số khủng long chưa trưởng thành chiếm phần lớn các hóa thạch trong hồ (tới 82%). “Động vật chưa trưởng thành thường rất nhạy cảm với sức ép của môi trường. Sự tập trung với số lượng lớn của chúng chứng tỏ môi trường có điều gì đó khác lạ, mới khiến chúng phải tụ tập đông đảo như vậy", Gates lập luận. Gates cũng đã xem xét kỹ các lớp trầm tích trong hồ, và phát hiện thấy có những dấu hiệu của hạn hán như các vệt bùn khô bị nứt ra, còn được bảo quản nguyên vẹn đến ngày nay.

Hàng loạt bằng chứng trên đã đưa Gates đến một giả thuyết mới, được ông trình bày trong cuộc gặp của Hiệp hội Cổ sinh vật học có xương sống tại Oklahoma, tháng 10 vừa qua.

Theo kịch bản này, khi mùa khô tới, một lượng lớn động vật ăn cỏ tập trung quanh hồ nước. Chúng ăn kiệt tất cả các loại cây có thể, và khi không còn gì để cho vào miệng nữa, một vài con trong số đó gục xuống vì đói. Mùi hôi thối của chúng đã thu hút các con khủng long ăn thịt Allosaurus. Cũng vì khủng long Allosaurus tập trung với số lượng lớn như vậy, nên vô hình chung đã ngăn cản tất cả những loài khác định đến kiếm ăn ở đó. Sau khi chén hết các xác động vật ăn cỏ, các con Allosaurus ăn thịt lẫn nhau thay vì bỏ đi tìm nguồn thức ăn ở nơi khác. Kết quả là, chúng chết dần chết mòn vì mất nước, vì bệnh tật và vì ánh nắng mặt trời thiêu đốt.

B.H. (theo N.G.)