Thuốc giả gia tăng

Ảnh: Tuổi Trẻ.

9 tháng đầu năm nay, tỷ lệ thuốc giả phát hiện được tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái. Hiện việc chống thuốc giả của Bộ Y tế mới chỉ làm phần ngọn, tức là doanh nghiệp phát hiện được mới yêu cầu thu hồi.

Cục Quản lý dược vừa nhận hai đơn khiếu nại nghi ngờ thuốc bị làm giả từ Công ty Sanofi. Cục trưởng Cao Minh Quang cho biết, gần đây đã có 15 vụ sản xuất, kinh doanh thuốc giả bị phát hiện, trong đó 4 vụ có số lượng lớn. Hầu hết thuốc giả là biệt dược (kháng sinh, thuốc điều trị rối loạn cương, sốt rét, ung thư...) đắt tiền. Do sử dụng công nghệ cao trong in ấn bao bì, dập viên, ngay cơ quan quản lý cũng phải kiểm nghiệm mới xác định được thuốc giả, thuốc thật.

Theo đại diện Công ty Sanofi, hai loại thuốc do Sanofi sản xuất bị nghi ngờ làm giả là thuốc giảm ho, long đờm Theralene và thuốc trị tiêu chảy Direxiode. Trong đó, Theralene bị làm giả đến lần thứ ba. Theo vị đại diện này, tất cả dấu hiệu có thể phân biệt được giữa thuốc thật - thuốc giả hai lần trước thì lần này đã được... hoàn thiện, khiến sản phẩm giả trở nên tinh vi vô cùng.

Thanh tra Bộ Y tế cũng đang điều tra một loại thuốc nhập ngoại (điều trị đột quỵ) bị nghi ngờ làm giả. Theo lãnh đạo thanh tra, nhìn bề ngoài không thể phân biệt được nếu không kiểm nghiệm và không có các chỉ dẫn của doanh nghiệp.

Theo ông Cao Minh Quang, các loại thuốc giả được phát hiện đều ở dạng không có hoạt chất, hàm lượng hoạt chất thấp, nguyên liệu chủ yếu là tinh bột, thuốc bên trong khác với nhãn bên ngoài. Đơn vị nhập khẩu một loại viên đặt âm đạo bị làm giả xác nhận, kết quả kiểm nghiệm sản phẩm giả cho thấy nguyên liệu chủ yếu là... bột mì.

“Chưa phát hiện độc tố trong thuốc giả, nhưng vấn đề là người tiêu dùng sẽ bị tiền mất tật mang. Các kháng sinh có hàm lượng hoạt chất thấp sẽ làm tăng số người bệnh bị kháng kháng sinh” - ông Quang nói.

Chặn phần ngọn

Từ đầu năm đến nay, các thuốc giả được phát hiện đều do doanh nghiệp tự tìm. Lãnh đạo Bộ Y tế, Cục Quản lý dược thừa nhận việc chống thuốc giả mới ở phần ngọn, tức là yêu cầu thu hồi, báo cáo sau khi doanh nghiệp đã phát hiện thuốc giả. Việc xử lý sau đó mới dừng ở mức phạt tiền. “Pháp lý có hết, vấn đề là chưa thực hiện nghiêm nên thị trường mềm nắn, rắn buông” - ông Quang thừa nhận.

Cũng theo Cục Quản lý dược, hiện còn nhiều vấn đề ảnh hưởng tới việc phát hiện thuốc giả. Có doanh nghiệp lo ngại thông tin thuốc giả sẽ ảnh hưởng tới uy tín và doanh số bán hàng nên khi phát hiện, họ tìm cách... mua, không thông báo cho cơ quan quản lý và cảnh báo công chúng.

Mỗi năm chỉ có hàng chục loại thuốc được lấy ngẫu nhiên để kiểm nghiệm kiểu “đến hẹn lại lên” nên số thuốc giả, thuốc kém chất lượng phát hiện chưa đúng với thực tế.

Ông Cao Minh Quang cho biết, thuốc giả “đời 2006” chủ yếu xuất xứ từ các nước có biên giới chung với Việt Nam như Trung Quốc, Lào, Campuchia.

Đã có những biện pháp mới được đề nghị: quản lý chặt chẽ các cửa hàng dược phẩm bằng hóa đơn, phát hiện hàng không nguồn gốc xuất xứ sẽ yêu cầu hủy ngay. Cục Quản lý dược đánh giá nếu thực hiện phương án này, có thể quản lý 80-90% thị trường. Mặt khác, kêu gọi sự “vào cuộc” của chính các doanh nghiệp có thuốc bị làm giả, nỗ lực thông tin cho công chúng và có chính sách giá phù hợp để giảm nguy cơ nhập lậu thuốc do chênh lệch giá thuốc quá cao... cũng là cách hay.

Đông dược cũng bị làm giả

Sau khi kiểm tra một số mẫu Đông dược loại "trôi nổi" trên thị trường, tiến sĩ Nguyễn Viết Thân, Bộ môn Dược liệu, Đại học Dược Hà Nội, cho biết vị hồng hoa chỉ là bột màu và bột trắng không rõ nguồn gốc nhưng chắc chắn không phải là hồng hoa thật. Ý dĩ chỉ là những hạt cao lương.

Theo tiến sĩ Thân, vị thăng ma đang bán trên thị trường hầu hết là giả. Thăng ma kết hợp với vị sài hồ dùng để trị bệnh trĩ, nhưng sài hồ thường bị làm giả từ cây cúc tần, cây lức và nhiều loại cây có rễ khác.

Một số vị thuốc bị thay bằng nguyên liệu của những cây cùng họ, cũng là một cách làm giả.

(Theo Tuổi Trẻ)