Đào tạo CNTT có cả phong cách 'mỳ ăn liền'

Về mặt giáo trình học, hiện tại có 2 trường phái đào tạo CNTT trong nước. Một là thiên về kiến thức cơ bản và bác học. Hai là định hướng đào tạo "mỳ ăn liền" và sử dụng công cụ. Cả hai trường phái này theo tôi đều thấy có một số vấn đề về đầu ra. (Trần Thạch Anh)

Tôi có đọc một số bài đóng góp về tình trạng sinh viên CNTT ra trường phải đào tạo lại hoặc không thể làm việc ngay. Bản thân tôi là một người trưởng thành môi trường đào tạo của VN và tự hào là khi ra trường đã có thể làm được một số việc ngay mà không mất thời gian đào tạo lại.

Khi vào làm rồi trải qua một số năm, tôi cũng có tham gia tuyển dụng các bạn sinh viên vào cơ quan tôi làm và dẫn dắt họ trong công việc. Qua đó tôi xin đưa ra một số ý kiến sau:

Về mặt giáo trình học, hiện tại có 2 trường phái đào tạo CNTT trong nước. Một là thiên về kiến thức cơ bản và bác học. Hai là định hướng đào tạo "mỳ ăn liền" và sử dụng công cụ. Cả hai trường phái này theo tôi đều thấy có một số vấn đề về đầu ra.

Trường phái kiến thức cơ bản, đại diện là một số trường có bề dày thường đào tạo các khái niệm, lý thuyết cơ bản trong CNTT mà hầu như không dạy các thành quả của lý thuyết đó. Điển hình là không có môn học lập trình bằng một ngôn ngữ cụ thể, nhưng lại có lý thuyết chương trình biên dịch và cấu trúc dữ liệu và giải thuật. Sinh viên được coi là có sẵn khả năng lập trình (tự học). Hoặc như có môn lý thuyết xử lý ảnh mà không dạy sử dụng Photoshop. Hoặc có môn cơ sở lý thuyết truyền tin và mạng máy tính, nhưng không dạy về cách cấu hình bộ định tuyến Cisco chẳng hạn... Các bạn không nên cho rằng lý thuyết là những gì cũ kỹ, thực ra đó là nền tảng căn bản tạo nên các công cụ phát triển, hệ thống CNTT hiện đại.

Mặc dù các môn học lý thuyết là bắt buộc và căn bản của mọi trường đào tạo CNTT. Vấn đề của các trường thiên về kiến thức cơ bản là quá nặng lý thuyết và quá bao trùm nhiều vấn đề của CNTT. Dù có tăng các môn thực hành (ví dụ dạy lý thuyết hệ điều hành đã cố gắng đưa thêm môn hệ điều hành Linux) nhưng vẫn chưa đủ để đa số sinh viên có khả năng triển khai lý thuyết mình được học vào thực tế. Các em có năng lực và năng động thì được học lý thuyết tốt lại phát huy được và có thể học thêm bất cứ công nghệ gì mới, nhưng các em khả năng có hạn thì lại mạng lại kết quả ngược lại, bị chìm trong mớ lý thuyết khô cứng.

Dù sao thì các em tốt nghiệp kết quả khá, tốt ở các trường nặng kiến thức như trên thường có khả năng vượt lên và học được công nghệ mới tốt hơn, nhưng doanh nghiệp tuyển dụng phải tốn thêm thời gian giúp các em đưa lý thuyết được học vào thực tế.

Trường phái thứ 2 là nặng về sử dụng công cụ kiểu "mỳ ăn liền", điển hình là các trường dân lập, hoặc mới tham gia đào tạo CNTT, hay hợp tác đào tạo với nước ngoài. Ưu điểm là các em có thể sử dụng tốt công cụ đã được đào tạo và làm việc được ngay. Ví dụ nếu được đào tạo lập trình .Net với Visual Basic, thì giao việc là thành viên dự án phát triển phần mềm .Net. Các em sẽ có thể làm được một số việc căn bản trong thời gian ngắn.

Nhược điểm của trường phái này cũng rất rõ: các em thiếu hoặc ít hiểu về kiến thức cơ bản, dù trong trường có dạy nhưng hầu như ít và không đáng kể. Do đó, nếu phải thay đổi công nghệ, hoặc cần người dẫn đầu của nhóm, có khả năng thiết kế, định hướng và hiểu biết "hệ thống đang hoạt động thế nào và nên lái nó đi hướng nào" thì các em ít có khả năng hoặc có làm được thì chất lượng không cao. Mặt khác, do phương pháp đào tạo này mang tính xã hội cao, các trường mở nhiều nhưng chất lượng đầu vào không cao, cửa vào không quá khắt khe, dẫn đến sinh viên tốt nghiệp từ các trường trên chất lượng cũng không cao, và không đáp ứng được môi trường CNTT thay đổi liên tục như hiện nay. Các em tốt nghiệp ra cũng cần một vài năm học thêm về lĩnh vực mình làm, để hiểu hơn về nguyên lý của nó.

Cả hai trường phái trên đều có nhiều bất cập và chưa thoả mãn được nhu cầu thị trường lao động. Nên chăng có sự điều chỉnh trong cả hai trường phái kiến thức cơ bản nên gắn nhiều hơn với thực hành (tôi cũng may mắn được thực tập tại một công ty CNTT gần 2 năm khi đang học trong trường), chia nhiều ngành học để hạn chế và thu hẹp lĩnh vực đào tạo, tập trung cho sinh viên có kiến thức từ lý thuyết đến thực hành ở một lĩnh vực CNTT thật tốt. Đẩy mạnh đưa Linux và mã nguồn mở vào là môn học cơ bản đào tạo trong lĩnh vực phần mềm, hệ điều hành và hệ thống sẽ là bài thực hành tốt nhất về lý thuyết.

Các trường cũng nên đưa bớt các lý thuyết chuyên sâu lên cấp học cao hơn là thạc sĩ. Bởi hiện nay học thạc sĩ ở trong nước hết sức chán và ít có uy tín do giáo trình gần như là đại học nâng cấp lên một chút.

Trường phái "mỳ ăn liền" nên chăng tăng cường hơn nữa tính lý thuyết, và nên mở rộng lượng công cụ bằng cách dạy các công cụ tương đồng song song để sinh viên học và có sự liên thông, so sánh. Ví dụ không nên chỉ dạy .Net với Visual Basic, mà nên gộp cùng với J2EE với Java, hay công nghệ tương đương; hoặc dạy Oracle DB song song cùng môn học với SQL Server, và có sự so sánh, kết nối để sinh viên có hình dung cơ bản về hệ thống CNTT và để biết rằng thế giới CNTT không chỉ có .Net là công nghệ duy nhất, mà còn nhiều công cụ khác dựa trên cùng một nền tảng lý thuyết CNTT.

Nếu chỉ là đào tạo một môn nào đó thì dễ trở thành đào tạo "thợ" CNTT chứ không phải cấp cử nhân hay cao đẳng. Cho dù lực lượng giảng dạy CNTT hiện nay cũng thiếu và yếu, cơ sở vật chất không đủ. Nhưng với nỗ lực của các trường để tạo ra thương hiệu và sự đánh giá tích cực của doanh nghiệp sử dụng CNTT, cùng với việc chống tiêu cực trong giáo dục, thì hi vọng chất lượng sinh viên CNTT sẽ tăng lên trong những năm tới đây.

Ý kiến của bạn